โยโย่ เอฟเฟกต์ คืออะไร

หลายๆ คนที่พยายามลดน้ำหนักด้วยการอดอาหาร คงเคยประสบกับภาวะที่เรียกว่า โยโย่ เอฟเฟกต์ (Yoyo Effect) แต่บางคนก็อาจจะไม่เข้าใจ หรือสงสัยว่า โยโย่ เอฟเฟกต์ คืออะไร

โยโย่ คืออะไร? 

โยโย่ เอฟเฟกต์ เป็นคำเรียกที่เปรียบเทียบลักษณะการเหวี่ยงขึ้นอย่างรวดเร็วของลูกดิ่งหรือโยโย่กับน้ำหนักตัว เวลาเราเล่นโยโย่ เราจะต้องจับลูกโยโย่โยนลงพื้น ถ้าเราส่งแรงน้ำหนักทิ้งลงไปมาก ลูกโยโย่ก็จะดีดกลับขึ้นมาเร็วและแรง เราจึงเรียกการเหวี่ยงตัวขึ้นของน้ำหนักตัวหลังจากทำการลดน้ำหนักอย่างผิดวิธีว่า โยโย่ เอฟเฟกต์ เรามักเห็นได้ชัดเจนในคนอ้วนที่พยายามลดความอ้วนจนกลายเป็นคนผอมอย่างรวดเร็ว

แต่ก็ผอมอยู่ได้ไม่นานก็กลับไปอ้วนอีกครั้ง ทำให้การที่จะต้องลดน้ำหนัก หรือลดความอ้วนอีกครั้ง ต้องเพียรพยายามอย่างหนักให้ผอมลงใหม่ เพราะว่าอ้วนเร็วขึ้น มิหนำซ้ำยังอ้วนมากกว่าเดิม การที่เป็นเช่นนี้เกิดจากร่างกายเสียสมดุลในการเผาผลาญ พบมากในผู้ที่ชอบพึ่งทางลัดในการลดน้ำหนัก เช่น การกินยาลดความอ้วน เพราะร่างกายของคนเรา มีความสลับซับซ้อนมาก ระบบการเผาผลาญพลังงานสามารถสั่งการได้ด้วยกิจวัตรประจำวัน สมดุลเคมี ฮอร์โมนจากต่อมไร้ท่อ ระบบประสาทส่วนกลาง และอื่นๆ อีกมากมาย ร่างกายคนเราอาศัยความเคยชินกับปริมาณอาหารและปริมาณแคลอรีที่ได้รับในแต่ละวัน รวมทั้งกิจกรรมที่เกิดขึ้นกับตัวเราเองในแต่ละวันเป็นตัวกำหนดอัตราการเผาผลาญ ยาลดความอ้วนจะไปออกฤทธิ์กดประสาท ทำให้ร่างกายรู้สึกอิ่มตลอดเวลา ทำให้ระบบการเผาผลาญมีการจดจำภาวะการทำงานของร่างกายแบบผิดปกติ หรือเกิดภาวะการขาดความสมดุลของร่างกายนั่นเอง

สำหรับผู้ที่หวังพึ่งทางลัด เมื่อเลิกบริโภคยาลดความอ้วน ก็จะกลับมากินเหมือนเดิมและอาจมากกว่าเดิม เนื่องจากร่างกายและจิตใจเกิดความโหยหิวอาหารมาตลอด รวมถึงร่างกายมีการปรับตัวให้มีการเผาผลาญอาหารลดลง เช่น ระหว่างที่กินยาลดความอ้วนนั้น จากเดิมที่ร่างกายเคยกินอาหารวันละ 2000 แคลอรี แต่พอกินยาแล้วไม่หิว จึงรับประทานอาหารลดลงทำให้การเผาผลาญพลังงานของร่างกายเหลือเพียงวันละ 1000 แคลอรี พอผ่านไปสักระยะหนึ่ง อัตราการเผาผลาญของร่างกาย ก็จะถูกปรับจาก 2000 แคลอรี ให้เหลือเพียง 1000 แคลอรี เป็นกลไลการป้องกันการขาดสารอาหารของร่างกาย เมื่อกินน้อยลง ร่างกายก็จะปรับให้เผาผลาญพลังงานน้อยลงด้วย

ดังนั้น หลังจากที่เราผอมแล้ว เราก็จะกลับมากินอาหาร แม้ว่าจะกินน้อยกว่าเดิม โดยกินอาหารเหลือวันละ 1500 แคลอรี เราก็มีสิทธิ์ที่จะกลับมาอ้วนได้ เพราะร่างกายเราสามารถเผาผลาญได้แค่ 1000 แคลอรี เท่านั้น

เหลืออีกตั้ง 500 แคลอรี จะไปไหน… ก็กลับมาพอกตามร่างกายใหม่เหมือนเดิม ดังนั้น วิธีการลดน้ำหนักที่ได้ผลในระยะยาวคือการควบคุมอาหารอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการออกกำลังกาย เพื่อคงระดับเมแทบอลิซึมให้สมดุลกับอาหารที่กินเข้าไป ฉะนั้นถ้าไม่อยาก โยโย่ ก็อย่าเลือกกินยาลดความอ้วนหรืออดอาหาร ควรเริ่มต้นออกกำลังกายเสียตั้งแต่บัดนี้!!